त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
Jayadeva (जयदेव)
جیدیو
महाकवि जयदेव 'गीतगोविन्द' के अमर सर्जक हैं, जिनके अष्टपदी पदों में राधा-कृष्ण के आध्यात्मिक प्रेम और नाद-सौन्दर्य का अनुपम संगम मिलता है।
डाउनलोड करें जयदेव के एस्थेटिक स्टोरी कार्ड्स

‘त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।’— जयदेव
शेर #1 • कॉस्मिक कलाम
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,

‘क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।’— जयदेव
शेर #2 • शाही पन्ना
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,

‘उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।’— जयदेव
शेr #3 • रूहानी शाम
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,
अमर शेर और ग़ज़लें
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।

क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।

कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।

अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।

अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।

माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।

शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।

माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।

धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।

न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।

त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।

माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।

त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।

क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।

शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।

शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।

अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।

सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।

अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।

न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
जयदेव (Jayadeva) — साहित्यिक महानायक एवं कालजयी विरासत
महाकवि जयदेव 'गीतगोविन्द' के अमर सर्जक हैं, जिनके अष्टपदी पदों में राधा-कृष्ण के आध्यात्मिक प्रेम और नाद-सौन्दर्य का अनुपम संगम मिलता है।
साहित्यिक विधा और मौलिक शैली
जयदेव ने भाषा और उपमानों की सीमाओं को पार कर ऐसी संजीदा शैली विकसित की, जो सीधे पाठक के अंतर्मन से संवाद करती है।
ऐतिहासिक युग एवं विश्व सम्मान
Medieval Sanskrit Bhakti के महान रचनाकार के रूप में सम्मानित, जयदेव की कृतियाँ आज कई अंतरराष्ट्रीय भाषाओं में सराही और अनुवादित की जाती हैं।
दार्शनिक गहराई और आत्मिक अनुभूति
प्रेम, विरह, मानवीय कमज़ोरी और जीवन के गूढ़ रहस्यों को जयदेव ने अपनी शायरी में अमर सत्य की तरह संजोया है।
जयदेव की शायरी पीढ़ियों के दिलों को क्यों छूती है?
कॉलेज के युवाओं से लेकर दशकों पुरानी यादों में खोए बुज़ुर्गों तक, जयदेव हर पीढ़ी को जोड़ते हैं। दिल टूटने पर उनके शेर कड़वाहट नहीं घोलते, बल्कि मानवीय भावना को एक नाज़ुक, पवित्र अनुभूति की तरह स्वीकार करते हैं। आज भी सोशल मीडिया, शास्त्रीय संगीत और मुशायरों में इनके शेर हर रोज़ लाखों दिलों की धड़कन बनते हैं।
अन्य महान ग़ज़लकार एवं कवि
30 सेकंड में बनाइए अपना कार्ड
पसंद का शेर चुनिए, मनपसंद टेम्पलेट लगाइए, फ़ॉन्ट और रंग सजाइए और एक क्लिक में सेव कर लीजिए।
- बिना साइन-अप
- बिना वॉटरमार्क
- हमेशा मुफ़्त
“तेरी खामोशियों में भी एक कायनात बसती है...”
EmotionHub.in • Cosmic Poetryहर मौक़े और हर अपने के लिए संदेश
जिसके लिए लिखना है, उसे या कोई त्योहार चुनिए और तैयार संग्रह खोल लीजिए।
- पापा का जन्मदिनजिन्होंने उँगली पकड़कर चलना सिखाया
- सालगिरह की बधाईजोड़ों के लिए मीठी-सी पंक्तियाँ
- परिवार को सुप्रभातघर के ग्रुप के लिए सुबह की शुरुआत
- प्यार भरी शुभ रात्रिसोने से पहले भेजने लायक़ बातें
- दिवाली की बधाईअपनों के लिए रोशनी भरे संदेश
- होली की बधाईरंगों वाले संदेश दोस्तों के नाम
- ईद मुबारकअपनों तक पहुँचाइए ईद की ख़ुशी
- साथी को विदाईसहकर्मी के लिए अपनापन भरे अल्फ़ाज़
- सफलता पर बधाईकिसी की बड़ी जीत पर हौसला बढ़ाइए
- किसी की याद मेंजब दूरी कुछ ज़्यादा ही लंबी लगे
- दोस्त का जन्मदिनयार के लिए हँसी-ख़ुशी वाली दुआएँ
- क्रिसमस की शुभकामनाएँपूरे परिवार के लिए त्योहार की बधाई
लोग यही खोजते हैं
- अकेलेपन की शायरी
- दिल टूटने की शायरी
- पहले प्यार की शायरी
- हमसफ़र पर शायरी
- आगे बढ़ने की शायरी
- किंग एटीट्यूड शायरी
- क्वीन एटीट्यूड शायरी
- बेस्ट फ्रेंड शायरी
- देर रात की याद शायरी
- गहरे जज़्बात की शायरी
- हार न मानने की शायरी
- पत्नी को जन्मदिन की बधाई
- भाई को जन्मदिन की बधाई
- शादी की छोटी शुभकामनाएँ
- पहली सालगिरह की बधाई
- प्रेरणादायक सुप्रभात
कवि, त्योहार और स्टेटस
शेरों के पीछे की आवाज़ें पढ़िए, त्योहार की तैयारी कीजिए और स्टेटस के लिए छोटी पंक्ति उठाइए
जयदेव के बारे में ज़रूरी सवाल-जवाब
जयदेव के जीवन, प्रसिद्ध ग़ज़लों और साहित्यिक विरासत से जुड़े प्रामाणिक उत्तर।
कोई अन्य सवाल है? संपर्क करें
जयदेव कौन थे और उनका साहित्यिक योगदान क्या है?
जयदेव (1170–1245) Sanskrit/Bhakti साहित्य के शीर्ष हस्ताक्षर हैं, जिनकी रचनाओं ने मानवीय संवेदना, जीवन दर्शन और आध्यात्मिक प्रेम को अमर अभिव्यक्ति दी।
जयदेव की रचनाओं के मुख्य विषय क्या हैं?
जयदेव की रचनाओं के केंद्र में राधा-माधव का मधुर विलास, अष्टपदियों का शास्त्रीय संगीत-रस, विरह-वेदना और मान-मनावन, यमुना-तट और वसंत-शोभा, समर्पण, भक्ति और प्रेम-समाधि जैसे विषय हैं, जो हृदयस्पर्शी अभिव्यक्ति और गहरे जीवन-सत्य से परिपूर्ण हैं।
जयदेव की शायरी और रचनाओं की मुख्य विशेषता क्या है?
उनकी रचनाएँ मानवीय संवेदनाओं, प्रेम, विरह और गहरे जीवन दर्शन को अत्यंत मार्मिक भाषा में प्रस्तुत करती हैं।
जयदेव की सबसे प्रसिद्ध रचनाएँ कौन सी हैं?
इनकी प्रमुख कृतियों में कालजयी शेर, ग़ज़लें और नज़्में शामिल हैं जो आज भी विश्वभर के पाठकों द्वारा पढ़ी जाती हैं।
जयदेव का साहित्यिक योगदान और प्रभाव क्या है?
उन्होंने अपनी भाषा शैली और नए उपमानों के माध्यम से आने वाली पीढ़ियों के रचनाकारों को गहराई से प्रेरित किया।
क्या Emotion Hub पर जयदेव के शेर कॉपी और शेयर किए जा सकते हैं?
हाँ, Emotion Hub पर आप एक क्लिक में शेर कॉपी कर सकते हैं और सीधे WhatsApp पर शेयर कर सकते हैं।
क्या जयदेव के शेरों के एस्थेटिक कार्ड डाउनलोड किए जा सकते हैं?
हाँ, आप 300 DPI वॉलपेपर क्वालिटी में टेक्स्ट के साथ तैयार कार्ड डाउनलोड कर सकते हैं या डिज़ाइन स्टूडियो में कस्टमाइज़ कर सकते हैं।
जयदेव का मज़ार या ऐतिहासिक स्थल कहाँ स्थित है?
जयदेव की स्मृति में समर्पित स्मारक और ऐतिहासिक स्थल साहित्य प्रेमियों के लिए एक पवित्र धरोहर हैं।
तो फिर देर किस बात की?
कोई पंक्ति चुनिए, उसे अपना अंदाज़ दीजिए और भेज दीजिए। आपका पहला कार्ड बस कुछ टैप दूर है।







