अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
Ashvaghosha (अश्वघोष)
اشو گھوش
महाकवि अश्वघोष संस्कृत के प्रथम महाकाव्यकार व बौद्ध दार्शनिक कवि हैं, जिनकी रचना 'बुद्धचरित' तथागत के जीवन व करुणा का अमर गान है।
डाउनलोड करें अश्वघोष के एस्थेटिक स्टोरी कार्ड्स

‘अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।’— अश्वघोष
शेर #1 • कॉस्मिक कलाम
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,

‘मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।’— अश्वघोष
शेर #2 • शाही पन्ना
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,

‘क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।’— अश्वघोष
शेr #3 • रूहानी शाम
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,
अमर शेर और ग़ज़लें
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।

माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।

अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।

आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।

न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।

शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।

उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।

उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।

धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।

शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।

धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।

आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।

शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम्।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।

त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।

अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।

न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम्।

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम्।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।

आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम्।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।

न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।

आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।

त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।

कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
अश्वघोष (Ashvaghosha) — साहित्यिक महानायक एवं कालजयी विरासत
महाकवि अश्वघोष संस्कृत के प्रथम महाकाव्यकार व बौद्ध दार्शनिक कवि हैं, जिनकी रचना 'बुद्धचरित' तथागत के जीवन व करुणा का अमर गान है।
साहित्यिक विधा और मौलिक शैली
अश्वघोष ने भाषा और उपमानों की सीमाओं को पार कर ऐसी संजीदा शैली विकसित की, जो सीधे पाठक के अंतर्मन से संवाद करती है।
ऐतिहासिक युग एवं विश्व सम्मान
Kushan Era (1st–2nd Century CE) के महान रचनाकार के रूप में सम्मानित, अश्वघोष की कृतियाँ आज कई अंतरराष्ट्रीय भाषाओं में सराही और अनुवादित की जाती हैं।
दार्शनिक गहराई और आत्मिक अनुभूति
प्रेम, विरह, मानवीय कमज़ोरी और जीवन के गूढ़ रहस्यों को अश्वघोष ने अपनी शायरी में अमर सत्य की तरह संजोया है।
अश्वघोष की शायरी पीढ़ियों के दिलों को क्यों छूती है?
कॉलेज के युवाओं से लेकर दशकों पुरानी यादों में खोए बुज़ुर्गों तक, अश्वघोष हर पीढ़ी को जोड़ते हैं। दिल टूटने पर उनके शेर कड़वाहट नहीं घोलते, बल्कि मानवीय भावना को एक नाज़ुक, पवित्र अनुभूति की तरह स्वीकार करते हैं। आज भी सोशल मीडिया, शास्त्रीय संगीत और मुशायरों में इनके शेर हर रोज़ लाखों दिलों की धड़कन बनते हैं।
अन्य महान ग़ज़लकार एवं कवि
30 सेकंड में बनाइए अपना कार्ड
पसंद का शेर चुनिए, मनपसंद टेम्पलेट लगाइए, फ़ॉन्ट और रंग सजाइए और एक क्लिक में सेव कर लीजिए।
- बिना साइन-अप
- बिना वॉटरमार्क
- हमेशा मुफ़्त
“तेरी खामोशियों में भी एक कायनात बसती है...”
EmotionHub.in • Cosmic Poetryहर मौक़े और हर अपने के लिए संदेश
जिसके लिए लिखना है, उसे या कोई त्योहार चुनिए और तैयार संग्रह खोल लीजिए।
- पापा का जन्मदिनजिन्होंने उँगली पकड़कर चलना सिखाया
- सालगिरह की बधाईजोड़ों के लिए मीठी-सी पंक्तियाँ
- परिवार को सुप्रभातघर के ग्रुप के लिए सुबह की शुरुआत
- प्यार भरी शुभ रात्रिसोने से पहले भेजने लायक़ बातें
- दिवाली की बधाईअपनों के लिए रोशनी भरे संदेश
- होली की बधाईरंगों वाले संदेश दोस्तों के नाम
- ईद मुबारकअपनों तक पहुँचाइए ईद की ख़ुशी
- साथी को विदाईसहकर्मी के लिए अपनापन भरे अल्फ़ाज़
- सफलता पर बधाईकिसी की बड़ी जीत पर हौसला बढ़ाइए
- किसी की याद मेंजब दूरी कुछ ज़्यादा ही लंबी लगे
- दोस्त का जन्मदिनयार के लिए हँसी-ख़ुशी वाली दुआएँ
- क्रिसमस की शुभकामनाएँपूरे परिवार के लिए त्योहार की बधाई
लोग यही खोजते हैं
- अकेलेपन की शायरी
- दिल टूटने की शायरी
- पहले प्यार की शायरी
- हमसफ़र पर शायरी
- आगे बढ़ने की शायरी
- किंग एटीट्यूड शायरी
- क्वीन एटीट्यूड शायरी
- बेस्ट फ्रेंड शायरी
- देर रात की याद शायरी
- गहरे जज़्बात की शायरी
- हार न मानने की शायरी
- पत्नी को जन्मदिन की बधाई
- भाई को जन्मदिन की बधाई
- शादी की छोटी शुभकामनाएँ
- पहली सालगिरह की बधाई
- प्रेरणादायक सुप्रभात
कवि, त्योहार और स्टेटस
शेरों के पीछे की आवाज़ें पढ़िए, त्योहार की तैयारी कीजिए और स्टेटस के लिए छोटी पंक्ति उठाइए
अश्वघोष के बारे में ज़रूरी सवाल-जवाब
अश्वघोष के जीवन, प्रसिद्ध ग़ज़लों और साहित्यिक विरासत से जुड़े प्रामाणिक उत्तर।
कोई अन्य सवाल है? संपर्क करें
अश्वघोष कौन थे और उनका साहित्यिक योगदान क्या है?
अश्वघोष (80 CE–150 CE) Sanskrit/Buddhist साहित्य के शीर्ष हस्ताक्षर हैं, जिनकी रचनाओं ने मानवीय संवेदना, जीवन दर्शन और आध्यात्मिक प्रेम को अमर अभिव्यक्ति दी।
अश्वघोष की रचनाओं के मुख्य विषय क्या हैं?
अश्वघोष की रचनाओं के केंद्र में बुद्ध के महाभिनिष्क्रमण की गाथा, क्षणिकता और नश्वरता का तीक्ष्ण बोध, राग-रंग का त्याग और चित्त-शुद्धि, अहिंसा और सर्वप्राणी-मैत्री, निर्वाण और परमानंद की खोज जैसे विषय हैं, जो हृदयस्पर्शी अभिव्यक्ति और गहरे जीवन-सत्य से परिपूर्ण हैं।
अश्वघोष की शायरी और रचनाओं की मुख्य विशेषता क्या है?
उनकी रचनाएँ मानवीय संवेदनाओं, प्रेम, विरह और गहरे जीवन दर्शन को अत्यंत मार्मिक भाषा में प्रस्तुत करती हैं।
अश्वघोष की सबसे प्रसिद्ध रचनाएँ कौन सी हैं?
इनकी प्रमुख कृतियों में कालजयी शेर, ग़ज़लें और नज़्में शामिल हैं जो आज भी विश्वभर के पाठकों द्वारा पढ़ी जाती हैं।
अश्वघोष का साहित्यिक योगदान और प्रभाव क्या है?
उन्होंने अपनी भाषा शैली और नए उपमानों के माध्यम से आने वाली पीढ़ियों के रचनाकारों को गहराई से प्रेरित किया।
क्या Emotion Hub पर अश्वघोष के शेर कॉपी और शेयर किए जा सकते हैं?
हाँ, Emotion Hub पर आप एक क्लिक में शेर कॉपी कर सकते हैं और सीधे WhatsApp पर शेयर कर सकते हैं।
क्या अश्वघोष के शेरों के एस्थेटिक कार्ड डाउनलोड किए जा सकते हैं?
हाँ, आप 300 DPI वॉलपेपर क्वालिटी में टेक्स्ट के साथ तैयार कार्ड डाउनलोड कर सकते हैं या डिज़ाइन स्टूडियो में कस्टमाइज़ कर सकते हैं।
अश्वघोष का मज़ार या ऐतिहासिक स्थल कहाँ स्थित है?
अश्वघोष की स्मृति में समर्पित स्मारक और ऐतिहासिक स्थल साहित्य प्रेमियों के लिए एक पवित्र धरोहर हैं।
तो फिर देर किस बात की?
कोई पंक्ति चुनिए, उसे अपना अंदाज़ दीजिए और भेज दीजिए। आपका पहला कार्ड बस कुछ टैप दूर है।







