त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
Maharishi Patanjali (महर्षि पतंजलि)
پتنجلی
Maharishi Patanjali compiled the foundational Yoga Sutras, outlining the systematic path of meditation, mental stillness, and self-realization.
Download Aesthetic Maharishi Patanjali Story Cards

‘त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।’— Maharishi Patanjali
Sher #1 • Classic Couplet
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,

‘यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।’— Maharishi Patanjali
Sher #2 • Passionate Verse
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,

‘कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।’— Maharishi Patanjali
Sher #3 • Soulful Couplet
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,
Immortal Couplets & Ghazals
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।

क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।

अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।

त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।

आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।

त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।

माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।

आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।

अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।

क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम्।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।

अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।

शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।

माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।

सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।

धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।

आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।

आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।

आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।

धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।

माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
About Maharishi Patanjali (महर्षि पतंजलि) — The Maestro of Human Emotion
Maharishi Patanjali compiled the foundational Yoga Sutras, outlining the systematic path of meditation, mental stillness, and self-realization.
Poetic Innovation & Distinct Voice
Maharishi Patanjali pioneered unique metaphors and an intimate conversational style, permanently redefining South Asian lyrical expression.
Historical Era & Global Acclaim
Celebrated across the Classical Yoga Darshana, their verses have transcended borders, honored globally in multiple international translations and scholarly anthologies.
Cosmic Depth & Emotional Resonance
Weaving existential inquiry, intimate vulnerability, and philosophical depth, Maharishi Patanjali captured the bittersweet beauty of human existence.
Why Maharishi Patanjali's Poetry Resonates Across Generations
From student dormitories to seasoned scholars, Maharishi Patanjali effortlessly bridges generational divides. Their couplets on love, heartbreak, and resilience don't wallow in bitterness; rather, they gently embrace emotion as a precious, soulful companion. On digital platforms and in musical concerts, their words continue to touch millions daily.
Explore Other Ghazal Masters
Create Aesthetic Cards in Under 30 Seconds
Select your favourite shayari or quote, choose an ethereal cosmic gradient, adjust the font to Noto Serif Devanagari, and export immediately.
- No sign up
- No watermark
- Free forever
“तेरी खामोशियों में भी एक कायनात बसती है...”
EmotionHub.in • Cosmic PoetryMessages for every occasion and every person
Pick who you are writing to, or the festival, and open a ready collection.
- Birthday for dadWarm lines for the man who raised you
- Anniversary for husbandSweet notes for the one by your side
- Good morning, familyA bright start for the family group
- Good night, girlfriendSoft words before she sleeps
- Diwali wishesFestive messages for family and friends
- Holi wishesColourful lines for your friends
- Eid wishesEid Mubarak for your loved ones
- Farewell, colleagueKind goodbyes for a teammate
- CongratulationsCheer on a friend's big win
- Miss you, girlfriendFor the days when distance feels long
- Funny birthdayLight-hearted wishes for a best friend
- Christmas wishesSeason's greetings for the family
Popular searches
- Breakup Shayari for Girlfriend
- Attitude Shayari for Boys
- Attitude Shayari for Girls
- Attitude Status for Boys
- Alone Shayari
- 2 Line Attitude Shayari
- 2 Line Breakup Shayari
- Love Shayari for Girlfriend
- Miss You Shayari for Girlfriend
- Emotional Shayari for Mom
- Heart Touching Shayari for Husband
- Birthday Wishes for Wife
- Birthday Wishes for Husband
- Love Status for WhatsApp
- Inspirational Quotes for Students
- Life Quotes for Self
Poets, Festivals & Status
Read the voices behind the verses, plan ahead for festivals and grab a quick status line
Essential Questions About Maharishi Patanjali
Authentic answers about Maharishi Patanjali's life, iconic ghazals, and timeless literary legacy.
Still have a question? Contact us
Who was Maharishi Patanjali and what was their literary significance?
Maharishi Patanjali (2nd Century BCE–2nd Century BCE) was a monumental figure in Sanskrit/Yoga Philosophy literature, celebrated for masterpieces exploring human devotion, existential philosophy, and timeless beauty.
What are the central themes in Maharishi Patanjali's poetry?
The core themes across Maharishi Patanjali's oeuvre encompass चित्त की शुद्धि और एकाग्रता, आंतरिक द्वंद्वों से मुक्ति, अहिंसा, सत्य और संयम, अष्टांग योग की आध्यात्मिक यात्रा, कैवल्य, मोक्ष और आत्म-स्वरूप, harmonizing lyrical beauty with deep moral introspection.
What makes Maharishi Patanjali's literary works so renowned?
Their poetry explores the full spectrum of human emotions—love, existential yearning, resilience, and philosophical introspection.
What are the most famous works of Maharishi Patanjali?
Their masterworks include timeless couplets and verses celebrated globally across literary traditions.
What was Maharishi Patanjali's impact on literary culture?
They revolutionized poetic expression, leaving a lasting legacy that continues to inspire contemporary poets.
Can I copy and share couplets by Maharishi Patanjali?
Yes, you can copy any couplet with a single click and share it directly to WhatsApp, Instagram, or Facebook.
Can I download aesthetic cards for Maharishi Patanjali's poetry?
Yes! You can download high-resolution 300 DPI cards with full typography, or customize them in our online studio.
Where is Maharishi Patanjali's memorial or tomb located?
Memorials and historic landmarks commemorating Maharishi Patanjali stand as cherished cultural heritage sites for poetry enthusiasts.
Ready to Express Yourself?
Pick a line, add your style and send it off. Your first card is a few taps away.







