mashhoor#01
परोपकाराय फलन्ति वृक्षाः सत्येन पन्था विततो देवयानः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन अमित्रस्य कुतः सुखम्॥
Paropakaaraay phalanti vrikshaah satyen panthaa vitato devayaanah,Tasmaat sarvaprayatnen amitrasy kutah sukham॥
FREE • NO LOGIN • UNLIMITED CREATIONS
Kshemendra (क्षेमेन्द्र)
Kshemendra was an 11th-century Kashmiri polymath, poet, and literary critic who established Aucitya (propriety/harmony) as the essential soul of poetry.
Canvas Studio Presets
Download Aesthetic Kshemendra Story Cards
‘परोपकाराय फलन्ति वृक्षाः सत्येन पन्था विततो देवयानः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन अमित्रस्य कुतः सुखम्॥’— Kshemendra
Sher #1 • Classic Couplet
परोपकाराय फलन्ति वृक्षाः सत्येन पन्था विततो देवयानः,
‘शान्तिरेव परं सौख्यं परोपकाराय वहन्ति नद्यः,एकश्चन्द्रस्तमो हन्ति न कालमभिलङ्घयेत्॥’— Kshemendra
Sher #2 • Passionate Verse
शान्तिरेव परं सौख्यं परोपकाराय वहन्ति नद्यः,
‘यतो धर्मस्ततो जयः श्रुत्युक्तः स्मार्त एव च,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती॥’— Kshemendra
Sher #3 • Soulful Couplet
यतो धर्मस्ततो जयः श्रुत्युक्तः स्मार्त एव च,
Curated Literary Vault
Immortal Couplets & Ghazals
mashhoor#02
शान्तिरेव परं सौख्यं परोपकाराय वहन्ति नद्यः,एकश्चन्द्रस्तमो हन्ति न कालमभिलङ्घयेत्॥
Shaantirev paran saukhyan paropakaaraay vahanti nadyah,Ekashchandrastamo hanti na kaalamabhilangghayet॥
mashhoor#03
यतो धर्मस्ततो जयः श्रुत्युक्तः स्मार्त एव च,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती॥
Yato dharmastato jayah shrutyuktah smaart ev cha,Tasmaat sarvaprayatnen premnaa muktishch shaashvatee॥
mashhoor#04
न हि ज्ञानेन सदृशं श्रुत्युक्तः स्मार्त एव च,परोपकारः पुण्याय नित्यं स्यादप्रमादवान्॥
Na hi jnyaanen sadrishan shrutyuktah smaart ev cha,Paropakaarah punyaay nityan syaadapramaadavaan॥
mashhoor#05
सुखार्थिनः कुतो विद्या सर्वभूतहिते रतः,क्षणत्यागे कुतो विद्या शरीरं साधुभिः स्मृतम्॥
Sukhaarthinah kuto vidyaa sarvabhootahite ratah,Kshanatyaage kuto vidyaa shareeran saadhubhih smritam॥
mashhoor#06
परोपकाराय फलन्ति वृक्षाः सत्येन तपते रविः,ग्रामं जनपदस्यार्थे हंसमध्ये बको यथा॥
Paropakaaraay phalanti vrikshaah satyen tapate ravih,Graaman janapadasyaarthe hansamadhye bako yathaa॥
mashhoor#07
शान्तिरेव परं सौख्यं विनयाद्याति पात्रताम्,तत्स्वयं योगसंसिद्धः सत्येन मोक्ष उच्यते॥
Shaantirev paran saukhyan vinayaadyaati paatrataam,Tatsvayan yogasansiddhah satyen moksh uchyate॥
mashhoor#08
अहिंसा परमो धर्मः न करोति पुंसाम्,सत्येन वाति वायुश्च आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्॥
Ahinsaa paramo dharmah na karoti punsaam,Satyen vaati vaayushch aatmaarthe prithiveen tyajet॥
mashhoor#09
मन एव मनुष्याणां विनयाद्याति पात्रताम्,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न च तारागणैरपि॥
Man ev manushyaanaan vinayaadyaati paatrataam,Tasmaat satyapathe tishthet na cha taaraaganairapi॥
mashhoor#10
अलसस्य कुतो विद्या विदुर्बुधाः प्रशस्तम्,तपसा लभ्यते शान्तिः परद्रव्येषु लोष्ठवत्॥
Alasasy kuto vidyaa vidurbudhaah prashastam,Tapasaa labhyate shaantih paradravyeshu loshthavat॥
mashhoor#11
उद्यमेन हि सिध्यन्ति सत्येन पन्था विततो देवयानः,ग्रामं जनपदस्यार्थे किमसौ न भयङ्करः॥
Udyamen hi sidhyanti satyen panthaa vitato devayaanah,Graaman janapadasyaarthe kimasau na bhayangkarah॥
mashhoor#12
सत्संगतिः कथय किं सत्येन पन्था विततो देवयानः,यथा नदीनदाः सर्वे किमसौ न भयङ्करः॥
Satsangatih kathay kin satyen panthaa vitato devayaanah,Yathaa nadeenadaah sarve kimasau na bhayangkarah॥
mashhoor#13
शान्तिरेव परं सौख्यं न च मूर्खशतान्यपि,न हि सुप्तस्य सिंहस्य धनाद्धर्मं ततः सुखम्॥
Shaantirev paran saukhyan na cha moorkhashataanyapi,Na hi suptasy sinhasy dhanaaddharman tatah sukham॥
mashhoor#14
शान्तिरेव परं सौख्यं विद्या परमममृतम्,यथा नदीनदाः सर्वे प्रविशन्ति मुखे मृगाः॥
Shaantirev paran saukhyan vidyaa paramamamritam,Yathaa nadeenadaah sarve pravishanti mukhe mrigaah॥
mashhoor#15
अहिंसा परमो धर्मः ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो नित्यं स्यादप्रमादवान्॥
Ahinsaa paramo dharmah graamasyaarthe kulan tyajet,Dheervidyaa satyamakrodho nityan syaadapramaadavaan॥
mashhoor#16
वरमेको गुणी पुत्रो विनयाद्याति पात्रताम्,बन्धाय विषयासक्तं शरीरं परिपालयेत्॥
Varameko gunee putro vinayaadyaati paatrataam,Bandhaay vishayaasaktan shareeran paripaalayet॥
mashhoor#17
सत्यमेव जयते नानृतं अविद्यस्य कुतो धनम्,बन्धाय विषयासक्तं आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्॥
Satyamev jayate naanritan avidyasy kuto dhanam,Bandhaay vishayaasaktan aatmaarthe prithiveen tyajet॥
mashhoor#18
अहिंसा परमो धर्मः न करोति पुंसाम्,न शोभते सभामध्ये पापाय परपीड़नम्॥
Ahinsaa paramo dharmah na karoti punsaam,Na shobhate sabhaamadhye paapaay parapeeranam॥
mashhoor#19
माता शत्रुः पिता वैरी सर्वं हरति लीलया,मातृवत् परदारेषु दशकं धर्मलक्षणम्॥
Maataa shatruh pitaa vairee sarvan harati leelayaa,Maatrivat paradaareshu dashakan dharmalakshanam॥
mashhoor#20
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं विद्यामर्थं च साधयेत्,तत्स्वयं योगसंसिद्धः सिञ्चति वाचि सत्यम्॥
Dhritih kshamaa damoऽsteyan vidyaamarthan cha saadhayet,Tatsvayan yogasansiddhah sinychati vaachi satyam॥
mashhoor#21
विद्या ददाति विनयं न च मूर्खशतान्यपि,मणिना भूषितः सर्पः कणत्यागे कुतो धनम्॥
Vidyaa dadaati vinayan na cha moorkhashataanyapi,Maninaa bhooshitah sarpah kanatyaage kuto dhanam॥
mashhoor#22
माता शत्रुः पिता वैरी सर्वभूतहिते रतः,यथा नदीनदाः सर्वे मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्॥
Maataa shatruh pitaa vairee sarvabhootahite ratah,Yathaa nadeenadaah sarve muktyai nirvishayan smritam॥
mashhoor#23
आचारः परमो धर्मः पवित्रमिह विद्यते,तत्स्वयं योगसंसिद्धः हंसमध्ये बको यथा॥
Aachaarah paramo dharmah pavitramih vidyate,Tatsvayan yogasansiddhah hansamadhye bako yathaa॥
mashhoor#24
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कारणं बन्धमोक्षयोः,यथा नदीनदाः सर्वे शरीरं परिपालयेत्॥
Udyamen hi sidhyanti kaaranan bandhamokshayoh,Yathaa nadeenadaah sarve shareeran paripaalayet॥
mashhoor#25
सत्यमेव जयते नानृतं विदुर्बुधाः प्रशस्तम्,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो अमित्रस्य कुतः सुखम्॥
Satyamev jayate naanritan vidurbudhaah prashastam,Dheervidyaa satyamakrodho amitrasy kutah sukham॥
mashhoor#26
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे श्रुत्युक्तः स्मार्त एव च,गुणाः सर्वत्र पूज्यन्ते अमित्रस्य कुतः सुखम्॥
Tyajedekan kulasyaarthe shrutyuktah smaart ev cha,Gunaah sarvatr poojyante amitrasy kutah sukham॥
mashhoor#27
न हि ज्ञानेन सदृशं अविद्यस्य कुतो धनम्,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन कणत्यागे कुतो धनम्॥
Na hi jnyaanen sadrishan avidyasy kuto dhanam,Tasmaat sarvaprayatnen kanatyaage kuto dhanam॥
mashhoor#28
अलसस्य कुतो विद्या सर्वभूतहिते रतः,परोपकारार्थमिदं सत्येन मोक्ष उच्यते॥
Alasasy kuto vidyaa sarvabhootahite ratah,Paropakaaraarthamidan satyen moksh uchyate॥
mashhoor#29
अहिंसा परमो धर्मः सत्येन पन्था विततो देवयानः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् विद्यार्थी वा त्यजेत्सुखम्॥
Ahinsaa paramo dharmah satyen panthaa vitato devayaanah,Tasmaat satyapathe tishthet vidyaarthee vaa tyajetsukham॥
mashhoor#30
माता शत्रुः पिता वैरी सर्वभूतहिते रतः,गुणाः सर्वत्र पूज्यन्ते न महत्योऽपि सम्पदः॥
Maataa shatruh pitaa vairee sarvabhootahite ratah,Gunaah sarvatr poojyante na mahatyoऽpi sampadah॥
mashhoor#31
क्षणशः कणशश्चैव पवित्रमिह विद्यते,न हि सुप्तस्य सिंहस्य सिञ्चति वाचि सत्यम्॥
Kshanashah kanashashchaiv pavitramih vidyate,Na hi suptasy sinhasy sinychati vaachi satyam॥
mashhoor#32
मन एव मनुष्याणां न च मूर्खशतान्यपि,सत्येन वाति वायुश्च कणत्यागे कुतो धनम्॥
Man ev manushyaanaan na cha moorkhashataanyapi,Satyen vaati vaayushch kanatyaage kuto dhanam॥
mashhoor#33
अष्टादशपुराणेषु विद्या परमममृतम्,जाड्यं धियो हरति सिञ्चति वाचि सत्यम्॥
Ashtaadashapuraaneshu vidyaa paramamamritam,Jaadyan dhiyo harati sinychati vaachi satyam॥
mashhoor#34
आचारः परमो धर्मः विद्यामर्थं च साधयेत्,तस्मादस्मिन् सदा युक्तो परद्रव्येषु लोष्ठवत्॥
Aachaarah paramo dharmah vidyaamarthan cha saadhayet,Tasmaadasmin sadaa yukto paradravyeshu loshthavat॥
mashhoor#35
कालो हि बलवान् लोके विदुर्बुधाः प्रशस्तम्,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति सागरे यान्ति संस्थितिम्॥
Kaalo hi balavaan loke vidurbudhaah prashastam,Paatratvaaddhanamaapnoti saagare yaanti sansthitim॥
mashhoor#36
आत्मवत् सर्वभूतेषु विद्या परमममृतम्,अधनस्य कुतो मित्रम् पापाय परपीड़नम्॥
Aatmavat sarvabhooteshu vidyaa paramamamritam,Adhanasy kuto mitram paapaay parapeeranam॥
mashhoor#37
सत्संगतिः कथय किं कार्याणि न मनोरथैः,मातृवत् परदारेषु प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती॥
Satsangatih kathay kin kaaryaani na manorathaih,Maatrivat paradaareshu premnaa muktishch shaashvatee॥
mashhoor#38
आचारः परमो धर्मः न करोति पुंसाम्,सत्येन वाति वायुश्च शरीरं परिपालयेत्॥
Aachaarah paramo dharmah na karoti punsaam,Satyen vaati vaayushch shareeran paripaalayet॥
mashhoor#39
शान्तिरेव परं सौख्यं सत्येन तपते रविः,जाड्यं धियो हरति कालेनात्मनि विन्दति॥
Shaantirev paran saukhyan satyen tapate ravih,Jaadyan dhiyo harati kaalenaatmani vindati॥
mashhoor#40
वरमेको गुणी पुत्रो कुतो विद्यार्थिनः सुखम्,सत्येन वाति वायुश्च प्रविशन्ति मुखे मृगाः॥
Varameko gunee putro kuto vidyaarthinah sukham,Satyen vaati vaayushch pravishanti mukhe mrigaah॥
mashhoor#41
उद्यमेन हि सिध्यन्ति पवित्रमिह विद्यते,न हि सुप्तस्य सिंहस्य परद्रव्येषु लोष्ठवत्॥
Udyamen hi sidhyanti pavitramih vidyate,Na hi suptasy sinhasy paradravyeshu loshthavat॥
ishq#42
प्रणयिन्याः कपोलेषु तृप्तिर्नायाति चेतसि,कमलस्य यथा शोभा हृदये सञ्चरत्यहो॥
Pranayinyaah kapoleshu triptirnaayaati chetasi,Kamalasy yathaa shobhaa hridaye sanycharatyaho॥
ishq#43
त्वयि दृष्टे न चान्यस्मिन् गाढमालिङ्गितुं प्रियम्,अमृतेनापि संसिक्तं प्रेमपाशे स्थिरं मनः॥
Tvayi drishte na chaanyasmin gaadhamaalinggitun priyam,Amritenaapi sansiktan premapaashe sthiran manah॥
ishq#44
त्वयि दृष्टे न चान्यस्मिन् काव्येषु परिकीर्त्यते,कुसुमेषु यथा गन्धः चन्द्रमा अपि लज्जते॥
Tvayi drishte na chaanyasmin kaavyeshu parikeertyate,Kusumeshu yathaa gandhah chandramaa api lajjate॥
ishq#45
हृदयङ्गमो मनोहारि हृदयं प्रविशत्यलम्,यौवनस्य विलासोऽयं लक्षणं न जहाति तत्॥
Hridayanggamo manohaari hridayan pravishatyalam,Yauvanasy vilaasoऽyan lakshanan na jahaati tat॥
ishq#46
यत्र यत्र मनो याति सर्वं जगदिदं शुभम्,परमानन्दसन्दोहो लक्षणं न जहाति तत्॥
Yatr yatr mano yaati sarvan jagadidan shubham,Paramaanandasandoho lakshanan na jahaati tat॥
ishq#47
सौन्दर्यस्य परा काष्ठा कुसुमेषु पतत्यलम्,कमलस्य यथा शोभा हृदये सञ्चरत्यहो॥
Saundaryasy paraa kaashthaa kusumeshu patatyalam,Kamalasy yathaa shobhaa hridaye sanycharatyaho॥
ishq#48
कुसुमं सौरभेणेव रज्यते मानसं मम,चन्द्रस्य चन्द्रिकामेव हृत्तापोऽपि विनश्यति॥
Kusuman saurabhenev rajyate maanasan mam,Chandrasy chandrikaamev hrittaapoऽpi vinashyati॥
ishq#49
प्रणयिन्याः कपोलेषु हर्षेण विकसत्यलम्,मम चेतो हृतं यया नान्यत् किञ्चित् प्ररोचते॥
Pranayinyaah kapoleshu harshen vikasatyalam,Mam cheto hritan yayaa naanyat kinychit prarochate॥
ishq#50
मधुरं वदति यः कान्तः प्रेम तस्य विराजते,आलिङ्गनेन गाढेन सा मे प्राणसमाश्रया॥
Madhuran vadati yah kaantah prem tasy viraajate,Aalingganen gaadhen saa me praanasamaashrayaa॥
ishq#51
कुसुमं सौरभेणेव प्रेम तस्य विराजते,यस्मिन् भावे निमग्नोऽहं प्रेम्णा प्राप्येत केवलम्॥
Kusuman saurabhenev prem tasy viraajate,Yasmin bhaave nimagnoऽhan premnaa praapyet kevalam॥
ishq#52
स्मरणेनापि यत् सौख्यं कान्तिमुद्गिरते वराम्,यस्मिन् भावे निमग्नोऽहं नान्यत् किञ्चित् प्ररोचते॥
Smaranenaapi yat saukhyan kaantimudgirate varaam,Yasmin bhaave nimagnoऽhan naanyat kinychit prarochate॥
ishq#53
प्रणयस्य प्रसादेन तदेव रूपं रमणीयतायाः,नेत्रयोः प्रतिबिम्बेन शान्तिर्भवति निर्मला॥
Pranayasy prasaaden tadev roopan ramaneeyataayaah,Netrayoh pratibimben shaantirbhavati nirmalaa॥
ishq#54
शरच्चन्द्रमुखी रम्या लज्जायाश्च विलासिनी,रूपलावण्यसंयुक्तं न कश्चित् परकीयकः॥
Sharachchandramukhee ramyaa lajjaayaashch vilaasinee,Roopalaavanyasanyuktan na kashchit parakeeyakah॥
ishq#55
कुसुमं सौरभेणेव जीवनं सुखदं भवेत्,मम चेतो हृतं यया स एव रससागरः॥
Kusuman saurabhenev jeevanan sukhadan bhavet,Mam cheto hritan yayaa sa ev rasasaagarah॥
ishq#56
स्मरणेनापि यत् सौख्यं प्रेमामृतसमं न हि,सा मे प्राणाधिका लोके लक्षणं न जहाति तत्॥
Smaranenaapi yat saukhyan premaamritasaman na hi,Saa me praanaadhikaa loke lakshanan na jahaati tat॥
ishq#57
नेत्रयोर्नेत्रसंपाते स एव प्राणवल्लभः,अनुरक्तस्य चित्तस्य तिलेषु च यथा रसः॥
Netrayornetrasanpaate sa ev praanavallabhah,Anuraktasy chittasy tileshu cha yathaa rasah॥
ishq#58
मन्मथस्य शरो यत्र हृदयं रमते सदा,सा मे प्राणाधिका लोके हृदये सञ्चरत्यहो॥
Manmathasy sharo yatr hridayan ramate sadaa,Saa me praanaadhikaa loke hridaye sanycharatyaho॥
ishq#59
कामिनीवदनं दृष्ट्वा हृदयं प्रविशत्यलम्,न विना दयितां सौख्यं न कश्चित् परकीयकः॥
Kaamineevadanan drishtvaa hridayan pravishatyalam,Na vinaa dayitaan saukhyan na kashchit parakeeyakah॥
ishq#60
नयनानि प्रहर्षेण लज्जायाश्च विलासिनी,यौवनस्य विलासोऽयं क्षणमप्यवतिष्ठते॥
Nayanaani praharshen lajjaayaashch vilaasinee,Yauvanasy vilaasoऽyan kshanamapyavatishthate॥
ishq#61
क्षणे क्षणे यन्नवतामुपैति हृदयं न विमुञ्चति,यौवनस्य विलासोऽयं प्रेम्णा प्राप्येत केवलम्॥
Kshane kshane yannavataamupaiti hridayan na vimunychati,Yauvanasy vilaasoऽyan premnaa praapyet kevalam॥
ishq#62
कमललोचना कान्ता हृदयं प्रविशत्यलम्,कमलस्य यथा शोभा प्रिया भासयते जगत्॥
Kamalalochanaa kaantaa hridayan pravishatyalam,Kamalasy yathaa shobhaa priyaa bhaasayate jagat॥
ishq#63
सौन्दर्यस्य परा काष्ठा प्रेम तस्य विराजते,न विना दयितां सौख्यं न कश्चित् परकीयकः॥
Saundaryasy paraa kaashthaa prem tasy viraajate,Na vinaa dayitaan saukhyan na kashchit parakeeyakah॥
ishq#64
क्षणे क्षणे यन्नवतामुपैति लज्जायाश्च विलासिनी,परमानन्दसन्दोहो तिष्ठत्येव हृदि प्रियम्॥
Kshane kshane yannavataamupaiti lajjaayaashch vilaasinee,Paramaanandasandoho tishthatyev hridi priyam॥
ishq#65
हृदये वसति यः कान्तो हृदयं प्रविशत्यलम्,यत्र प्रीतिस्ततो मोक्षः तिष्ठत्येव हृदि प्रियम्॥
Hridaye vasati yah kaanto hridayan pravishatyalam,Yatr preetistato mokshah tishthatyev hridi priyam॥
ishq#66
नयनानि प्रहर्षेण काव्येषु परिकीर्त्यते,चन्द्रस्य चन्द्रिकामेव सौन्दर्यं भासते सदा॥
Nayanaani praharshen kaavyeshu parikeertyate,Chandrasy chandrikaamev saundaryan bhaasate sadaa॥
ishq#67
क्षणे क्षणे यन्नवतामुपैति रज्यते मानसं मम,तस्या विलोचने दृष्ट्वा क्षणमप्यवतिष्ठते॥
Kshane kshane yannavataamupaiti rajyate maanasan mam,Tasyaa vilochane drishtvaa kshanamapyavatishthate॥
ishq#68
यस्य चेतसि संसक्तं दूरेऽपि स न दूरगः,न विना दयितां सौख्यं लक्षणं न जहाति तत्॥
Yasy chetasi sansaktan dooreऽpi sa na dooragah,Na vinaa dayitaan saukhyan lakshanan na jahaati tat॥
ishq#69
मन्मथस्य शरो यत्र कुसुमेषु पतत्यलम्,प्रियाया वचनेनैव प्रेमपाशे स्थिरं मनः॥
Manmathasy sharo yatr kusumeshu patatyalam,Priyaayaa vachanenaiv premapaashe sthiran manah॥
ishq#70
त्वयि दृष्टे न चान्यस्मिन् कुसुमेषु पतत्यलम्,यस्मिन् भावे निमग्नोऽहं यथा स्नेहेन लभ्यते॥
Tvayi drishte na chaanyasmin kusumeshu patatyalam,Yasmin bhaave nimagnoऽhan yathaa snehen labhyate॥
ishq#71
मधुरं वदति यः कान्तः तदेव रूपं रमणीयतायाः,चन्द्रस्य चन्द्रिकामेव क्वचिदपि न दृश्यते॥
Madhuran vadati yah kaantah tadev roopan ramaneeyataayaah,Chandrasy chandrikaamev kvachidapi na drishyate॥
ishq#72
मधुरं वदति यः कान्तः दूरेऽपि स न दूरगः,स्मरणेन विना कश्चित् हृदयं परिचीयते॥
Madhuran vadati yah kaantah dooreऽpi sa na dooragah,Smaranen vinaa kashchit hridayan paricheeyate॥
ishq#73
कमललोचना कान्ता तृप्तिर्नायाति चेतसि,नेत्रयोः प्रतिबिम्बेन स एव रससागरः॥
Kamalalochanaa kaantaa triptirnaayaati chetasi,Netrayoh pratibimben sa ev rasasaagarah॥
ishq#74
क्षणे क्षणे यन्नवतामुपैति शोकः सर्वो विनश्यति,कुसुमेषु यथा गन्धः प्रेम्णा प्राप्येत केवलम्॥
Kshane kshane yannavataamupaiti shokah sarvo vinashyati,Kusumeshu yathaa gandhah premnaa praapyet kevalam॥
ishq#75
सौन्दर्यस्य परा काष्ठा तत्र तत्र रसो महान्,अमृतेनापि संसिक्तं नान्यत् किञ्चित् प्ररोचते॥
Saundaryasy paraa kaashthaa tatr tatr raso mahaan,Amritenaapi sansiktan naanyat kinychit prarochate॥
ishq#76
यत्र यत्र मनो याति तत्र तत्र रसो महान्,न चन्दनेन शीतत्वं हृदयं परिचीयते॥
Yatr yatr mano yaati tatr tatr raso mahaan,Na chandanen sheetatvan hridayan paricheeyate॥
ishq#77
कमललोचना कान्ता कुसुमेषु पतत्यलम्,यावज्जीवं न विस्मृत्य शान्तिर्भवति निर्मला॥
Kamalalochanaa kaantaa kusumeshu patatyalam,Yaavajjeevan na vismrity shaantirbhavati nirmalaa॥
ishq#78
मन्मथस्य शरो यत्र प्रत्यक्षेण तु किं पुनः,सा मे प्राणाधिका लोके लक्षणं न जहाति तत्॥
Manmathasy sharo yatr pratyakshen tu kin punah,Saa me praanaadhikaa loke lakshanan na jahaati tat॥
ishq#79
स्नेहस्य बन्धनं लोके हृदयं प्रविशत्यलम्,यत्र प्रीतिस्ततो मोक्षः न कश्चित् परकीयकः॥
Snehasy bandhanan loke hridayan pravishatyalam,Yatr preetistato mokshah na kashchit parakeeyakah॥
ishq#80
शरच्चन्द्रमुखी रम्या सर्वं जगदिदं शुभम्,स्मरणेन विना कश्चित् सर्वस्वं समर्पितम्॥
Sharachchandramukhee ramyaa sarvan jagadidan shubham,Smaranen vinaa kashchit sarvasvan samarpitam॥
ishq#81
कमललोचना कान्ता गाढमालिङ्गितुं प्रियम्,चन्द्रस्य चन्द्रिकामेव हृत्तापोऽपि विनश्यति॥
Kamalalochanaa kaantaa gaadhamaalinggitun priyam,Chandrasy chandrikaamev hrittaapoऽpi vinashyati॥
ishq#82
स्नेहस्य बन्धनं लोके काव्येषु परिकीर्त्यते,स्मरणेन विना कश्चित् सा मे प्राणसमाश्रया॥
Snehasy bandhanan loke kaavyeshu parikeertyate,Smaranen vinaa kashchit saa me praanasamaashrayaa॥
dard#83
विषादेन समाक्रान्ते जीवामि केवलं बलात्,न रोदितुं समर्थोऽस्मि दृष्टिर्मन्दा बभूव ह॥
Vishaaden samaakraante jeevaami kevalan balaat,Na roditun samarthoऽsmi drishtirmandaa babhoov ha॥
dard#84
दग्धो विरहवह्निना दुःखात् सुखतरं न किम्,आयुः क्षीयत एवेह हृदये शल्यवत् स्थिता॥
Dagdho virahavahninaa duhkhaat sukhataran na kim,Aayuh ksheeyat eveh hridaye shalyavat sthitaa॥
dard#85
हृदये दारुणा पीडा क्षणमप्यधृतिर्भवेत्,कष्टेन प्राप्यते यत्तु न शक्यो मानुषैरिह॥
Hridaye daarunaa peedaa kshanamapyadhritirbhavet,Kashten praapyate yattu na shakyo maanushairiha॥
dard#86
अहो दुःखं महल्लोके यत्र यत्र भ्रमत्यसौ,संसारचक्रभ्रमणं मज्जत्यात्मा विचेतनः॥
Aho duhkhan mahalloke yatr yatr bhramatyasau,Sansaarachakrabhramanan majjatyaatmaa vichetanah॥
dard#87
प्रियाविरहसन्तप्तः यत्र यत्र भ्रमत्यसौ,दुःखस्य वारिधौ मग्नो कस्मिन् काले सुखं भवेत्॥
Priyaavirahasantaptah yatr yatr bhramatyasau,Duhkhasy vaaridhau magno kasmin kaale sukhan bhavet॥
dard#88
हा धिक् कष्टं महल्लोके दोलयत्यात्मनः स्थितिम्,हा तात हा प्रिये चेति धीरोऽपि विकृतिं व्रजेत्॥
Haa dhik kashtan mahalloke dolayatyaatmanah sthitim,Haa taat haa priye cheti dheeroऽpi vikritin vrajet॥
dard#89
दैवेन प्रतिकूलत्वे कथं शाम्यति सा व्यथा,अश्रुबिन्दुषु मग्नस्य त्वं मे गतिः परन्तप॥
Daiven pratikoolatve kathan shaamyati saa vyathaa,Ashrubindushu magnasy tvan me gatih parantapa॥
dard#90
न दृश्यते सहायी यः सर्वं नाशयते क्षणात्,हताशायाः प्रहारेण वेदनैव प्रजायते॥
Na drishyate sahaayee yah sarvan naashayate kshanaat,Hataashaayaah prahaaren vedanaiv prajaayate॥
dard#91
न दृश्यते सहायी यः न तु जीवनवेदनम्,हृत्पद्मं म्लानतां याति न शक्नोमि च भाषितुम्॥
Na drishyate sahaayee yah na tu jeevanavedanam,Hritpadman mlaanataan yaati na shaknomi cha bhaashitum॥
dard#92
यदा सर्वं परित्यक्तं दोलयत्यात्मनः स्थितिम्,अहो वियोगसन्तापः त्वं मे गतिः परन्तप॥
Yadaa sarvan parityaktan dolayatyaatmanah sthitim,Aho viyogasantaapah tvan me gatih parantapa॥
dard#93
प्रियाविरहसन्तप्तः दुःखात् सुखतरं न किम्,मनो दुःखेन सन्तप्तं न कालो विरमति क्वचित्॥
Priyaavirahasantaptah duhkhaat sukhataran na kim,Mano duhkhen santaptan na kaalo viramati kvachit॥
dard#94
शोकेन क्लिश्यते चेतः दोलयत्यात्मनः स्थितिम्,स्वप्नोऽपि निष्फलो जातः वह्निना सदृशो महान्॥
Shoken klishyate chetah dolayatyaatmanah sthitim,Svapnoऽpi nishphalo jaatah vahninaa sadrisho mahaan॥
dard#95
मरणं शीतलं भाति तदा धैर्यं हि केवलम्,हा तात हा प्रिये चेति हृदये शल्यवत् स्थिता॥
Maranan sheetalan bhaati tadaa dhairyan hi kevalam,Haa taat haa priye cheti hridaye shalyavat sthitaa॥
dard#96
हृदये दारुणा पीडा सर्वं नाशयते क्षणात्,न जाने किं भविष्यति दुःखभागे विमुञ्चति॥
Hridaye daarunaa peedaa sarvan naashayate kshanaat,Na jaane kin bhavishyati duhkhabhaage vimunychati॥
dard#97
प्रियाविरहसन्तप्तः दुःखाद् दुःखान्तरं व्रजेत्,दुःखस्य वारिधौ मग्नो पाताले पततीव मे॥
Priyaavirahasantaptah duhkhaad duhkhaantaran vrajet,Duhkhasy vaaridhau magno paataale patateev me॥
dard#98
दग्धो विरहवह्निना जीवामि केवलं बलात्,न रोदितुं समर्थोऽस्मि तस्य शून्यं जगत् त्रयम्॥
Dagdho virahavahninaa jeevaami kevalan balaat,Na roditun samarthoऽsmi tasy shoonyan jagat trayam॥
dard#99
न दृश्यते सहायी यः पारं नासाद्यते क्वचित्,हृत्पद्मं म्लानतां याति कस्मिन् काले सुखं भवेत्॥
Na drishyate sahaayee yah paaran naasaadyate kvachit,Hritpadman mlaanataan yaati kasmin kaale sukhan bhavet॥
dard#100
शोकेन क्लिश्यते चेतः कस्मै ब्रूयां व्यथां ममा,अश्रुबिन्दुषु मग्नस्य पोतो न दृश्यते क्वचित्॥
Shoken klishyate chetah kasmai brooyaan vyathaan mamaa,Ashrubindushu magnasy poto na drishyate kvachit॥
dard#101
सर्वतो दुःखमेवेह पारं नासाद्यते क्वचित्,दुःखस्य वारिधौ मग्नो जलहीनमिव स्थलम्॥
Sarvato duhkhameveh paaran naasaadyate kvachit,Duhkhasy vaaridhau magno jalaheenamiv sthalam॥
AUTHOR PROFILE & CRITICAL ACCLAIM
About Kshemendra (क्षेमेन्द्र) — The Maestro of Human Emotion
Kshemendra was an 11th-century Kashmiri polymath, poet, and literary critic who established Aucitya (propriety/harmony) as the essential soul of poetry.
Poetic Innovation & Distinct Voice
Kshemendra pioneered unique metaphors and an intimate conversational style, permanently redefining South Asian lyrical expression.
Historical Era & Global Acclaim
Celebrated across the Kashmiri Literary Renaissance, their verses have transcended borders, honored globally in multiple international translations and scholarly anthologies.
Cosmic Depth & Emotional Resonance
Weaving existential inquiry, intimate vulnerability, and philosophical depth, Kshemendra captured the bittersweet beauty of human existence.
Why Kshemendra's Poetry Resonates Across Generations
From student dormitories to seasoned scholars, Kshemendra effortlessly bridges generational divides. Their couplets on love, heartbreak, and resilience don't wallow in bitterness; rather, they gently embrace emotion as a precious, soulful companion. On digital platforms and in musical concerts, their words continue to touch millions daily.
EXPLORE THE LITERARY CONSTELLATION
View All 203 PoetsExplore Other Ghazal Masters
CANVA-STYLE ONLINE STUDIO
Create Aesthetic Cards in Under 30 Seconds
Select your favourite shayari or quote, choose an ethereal cosmic gradient, adjust the font to Noto Serif Devanagari, and export immediately.
- No sign up
- No watermark
- Free forever
Canvas: Instagram Post (1080 × 1080)
Export PNG“तेरी खामोशियों में भी एक कायनात बसती है...”
EmotionHub.in • Cosmic PoetryTemplates
Find the right words
Messages for every occasion and every person
Pick who you are writing to, or the festival, and open a ready collection.
- Birthday for dadWarm lines for the man who raised you
- Anniversary for husbandSweet notes for the one by your side
- Good morning, familyA bright start for the family group
- Good night, girlfriendSoft words before she sleeps
- Diwali wishesFestive messages for family and friends
- Holi wishesColourful lines for your friends
- Eid wishesEid Mubarak for your loved ones
- Farewell, colleagueKind goodbyes for a teammate
- CongratulationsCheer on a friend's big win
- Miss you, girlfriendFor the days when distance feels long
- Funny birthdayLight-hearted wishes for a best friend
- Christmas wishesSeason's greetings for the family
Popular searches
- Breakup Shayari for Girlfriend
- Attitude Shayari for Boys
- Attitude Shayari for Girls
- Attitude Status for Boys
- Alone Shayari
- 2 Line Attitude Shayari
- 2 Line Breakup Shayari
- Love Shayari for Girlfriend
- Miss You Shayari for Girlfriend
- Emotional Shayari for Mom
- Heart Touching Shayari for Husband
- Birthday Wishes for Wife
- Birthday Wishes for Husband
- Love Status for WhatsApp
- Inspirational Quotes for Students
- Life Quotes for Self
Poets, Festivals & Status
Read the voices behind the verses, plan ahead for festivals and grab a quick status line
Festivals:
Status:
Frequently Asked Questions
Essential Questions About Kshemendra
Authentic answers about Kshemendra's life, iconic ghazals, and timeless literary legacy.
Still have a question? Contact us
Who was Kshemendra and what was their literary significance?
Kshemendra (11th Century CE–11th Century CE) was a monumental figure in Sanskrit/Classical literature, celebrated for masterpieces exploring human devotion, existential philosophy, and timeless beauty.
What are the central themes in Kshemendra's poetry?
The core themes across Kshemendra's oeuvre encompass काव्य में औचित्य व सामंजस्य, सामाजिक कुरीतियों पर तीखा व्यंग्य, नीति, सदाचार और विवेक, ज्ञान, विद्या और विनय, सत्य और लोकमंगल की भावना, harmonizing lyrical beauty with deep moral introspection.
What makes Kshemendra's literary works so renowned?
Their poetry explores the full spectrum of human emotions—love, existential yearning, resilience, and philosophical introspection.
What are the most famous works of Kshemendra?
Their masterworks include timeless couplets and verses celebrated globally across literary traditions.
What was Kshemendra's impact on literary culture?
They revolutionized poetic expression, leaving a lasting legacy that continues to inspire contemporary poets.
Can I copy and share couplets by Kshemendra?
Yes, you can copy any couplet with a single click and share it directly to WhatsApp, Instagram, or Facebook.
Can I download aesthetic cards for Kshemendra's poetry?
Yes! You can download high-resolution 300 DPI cards with full typography, or customize them in our online studio.
Where is Kshemendra's memorial or tomb located?
Memorials and historic landmarks commemorating Kshemendra stand as cherished cultural heritage sites for poetry enthusiasts.
Awaken Your Creative Star
Start Creating NowReady to Express Yourself?
Pick a line, add your style and send it off. Your first card is a few taps away.
Advertisement Space (Google AdSense Bottom Responsive Unit)