माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
Acharya Chanakya (आचार्य चाणक्य)
چাণکیہ
Acharya Chanakya (Kautilya) was the visionary political strategist, economist, and ethical master whose sharp aphorisms have guided leadership for millennia.
Download Aesthetic Acharya Chanakya Story Cards

‘माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।’— Acharya Chanakya
Sher #1 • Classic Couplet
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,

‘त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।’— Acharya Chanakya
Sher #2 • Passionate Verse
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,

‘न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।’— Acharya Chanakya
Sher #3 • Soulful Couplet
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,
Immortal Couplets & Ghazals
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।

न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।

माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।

आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम्।
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।

आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।

माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।

अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।

धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।

न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।

धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।

अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।

शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।

कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।

सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,तस्मात् सत्यपथे तिष्ठेत् न कालमभिलङ्घयेत्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।

अहिंसा परमो धर्मः सर्वभूतहिते रतः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।

कालो हि बलवान् लोके सर्वं हरति लीलया,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।

माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।

न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,पात्रत्वाद्धनमाप्नोति धनाद्धर्मं ततः सुखम्।
शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।

अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम्।
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।

शरीरमाद्यं खलु धर्मसाधनं विदुर्बुधाः,मातृवत् परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ठवत्।
विद्या ददाति विनयं विनयाद्याति पात्रताम्,न शोभते सभाsets मध्ये हंसमध्ये बको यथा।
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,तस्मात् सर्वप्रयत्नेन शरीरं परिपालयेत्।

क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।

क्षणशः कणशश्चैव विद्यामर्थं च साधयेत्,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः,परोपकारः पुण्याय पापाय परपीड़नम्।
अष्टादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम्,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।

सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः,तदात्मना प्रकाशन्ते साधवः शान्तिचेतसः।
आत्मवत् सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः,तपसा लभ्यते शान्तिः प्रेम्णा मुक्तिश्च शाश्वती।
माता शत्रुः पिता वैरी येन बालो न पाठितः,क्षणत्यागे कुतो विद्या कणत्यागे कुतो धनम्।
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति शाश्वते,ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्।

त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्,बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम्।
About Acharya Chanakya (आचार्य चाणक्य) — The Maestro of Human Emotion
Acharya Chanakya (Kautilya) was the visionary political strategist, economist, and ethical master whose sharp aphorisms have guided leadership for millennia.
Poetic Innovation & Distinct Voice
Acharya Chanakya pioneered unique metaphors and an intimate conversational style, permanently redefining South Asian lyrical expression.
Historical Era & Global Acclaim
Celebrated across the Mauryan Era (4th Century BCE), their verses have transcended borders, honored globally in multiple international translations and scholarly anthologies.
Cosmic Depth & Emotional Resonance
Weaving existential inquiry, intimate vulnerability, and philosophical depth, Acharya Chanakya captured the bittersweet beauty of human existence.
Why Acharya Chanakya's Poetry Resonates Across Generations
From student dormitories to seasoned scholars, Acharya Chanakya effortlessly bridges generational divides. Their couplets on love, heartbreak, and resilience don't wallow in bitterness; rather, they gently embrace emotion as a precious, soulful companion. On digital platforms and in musical concerts, their words continue to touch millions daily.
Explore Other Ghazal Masters
Create Aesthetic Cards in Under 30 Seconds
Select your favourite shayari or quote, choose an ethereal cosmic gradient, adjust the font to Noto Serif Devanagari, and export immediately.
- No sign up
- No watermark
- Free forever
“तेरी खामोशियों में भी एक कायनात बसती है...”
EmotionHub.in • Cosmic PoetryMessages for every occasion and every person
Pick who you are writing to, or the festival, and open a ready collection.
- Birthday for dadWarm lines for the man who raised you
- Anniversary for husbandSweet notes for the one by your side
- Good morning, familyA bright start for the family group
- Good night, girlfriendSoft words before she sleeps
- Diwali wishesFestive messages for family and friends
- Holi wishesColourful lines for your friends
- Eid wishesEid Mubarak for your loved ones
- Farewell, colleagueKind goodbyes for a teammate
- CongratulationsCheer on a friend's big win
- Miss you, girlfriendFor the days when distance feels long
- Funny birthdayLight-hearted wishes for a best friend
- Christmas wishesSeason's greetings for the family
Popular searches
- Breakup Shayari for Girlfriend
- Attitude Shayari for Boys
- Attitude Shayari for Girls
- Attitude Status for Boys
- Alone Shayari
- 2 Line Attitude Shayari
- 2 Line Breakup Shayari
- Love Shayari for Girlfriend
- Miss You Shayari for Girlfriend
- Emotional Shayari for Mom
- Heart Touching Shayari for Husband
- Birthday Wishes for Wife
- Birthday Wishes for Husband
- Love Status for WhatsApp
- Inspirational Quotes for Students
- Life Quotes for Self
Poets, Festivals & Status
Read the voices behind the verses, plan ahead for festivals and grab a quick status line
Essential Questions About Acharya Chanakya
Authentic answers about Acharya Chanakya's life, iconic ghazals, and timeless literary legacy.
Still have a question? Contact us
Who was Acharya Chanakya and what was their literary significance?
Acharya Chanakya (375 BCE–283 BCE) was a monumental figure in Sanskrit/Ethics literature, celebrated for masterpieces exploring human devotion, existential philosophy, and timeless beauty.
What are the central themes in Acharya Chanakya's poetry?
The core themes across Acharya Chanakya's oeuvre encompass व्यावहारिक बुद्धि और सतर्कता, मित्र, शत्रु और विश्वासघात की पहचान, समय की महत्ता और कर्मठता, धन, विद्या और आत्मसम्मान, सार्वभौमिक नीति व जीवन दर्शन, harmonizing lyrical beauty with deep moral introspection.
What makes Acharya Chanakya's literary works so renowned?
Their poetry explores the full spectrum of human emotions—love, existential yearning, resilience, and philosophical introspection.
What are the most famous works of Acharya Chanakya?
Their masterworks include timeless couplets and verses celebrated globally across literary traditions.
What was Acharya Chanakya's impact on literary culture?
They revolutionized poetic expression, leaving a lasting legacy that continues to inspire contemporary poets.
Can I copy and share couplets by Acharya Chanakya?
Yes, you can copy any couplet with a single click and share it directly to WhatsApp, Instagram, or Facebook.
Can I download aesthetic cards for Acharya Chanakya's poetry?
Yes! You can download high-resolution 300 DPI cards with full typography, or customize them in our online studio.
Where is Acharya Chanakya's memorial or tomb located?
Memorials and historic landmarks commemorating Acharya Chanakya stand as cherished cultural heritage sites for poetry enthusiasts.
Ready to Express Yourself?
Pick a line, add your style and send it off. Your first card is a few taps away.







